کارمزد تراکنش کارتخوان در سال 1405؛ جدول بخشنامه و فرمول محاسبه

شایعات و خبرهای ضد و نقیض و مختلفی درباره هزینه‌های کشیدن کارت همیشه در بازار بین افراد بوده و هست. خیلی‌ها می‌پرسند آیا قوانین پرداخت در سال 1405 تغییر کرده یا به همان روال قبلی دست نخورده باقی مانده است؟ پاسخ واضح این است که ساختار اصلی همان الگوی سال‌های گذشته است؛ منتها آگاهی از اعداد و ارقام دقیق، سقف پرداختی‌ها و نحوه کسر این هزینه‌ها برای هر مغازه دار یا صاحب کسب و کاری خیلی مهم و دارای اهمیت است.

از طرف دیگر خریداران هم همیشه این دغدغه را دارند که آیا موقع کارت کشیدن، هزینه ای از حساب خودشان کم می‌شود یا نه. پاسخ بانک مرکزی و سامانه شاپرک به این دغدغه و ابهامات بسیار واضح و دقیق بیان شده است کارمزد کارتخوان فقط و فقط از حساب پذیرنده (یعنی فروشنده) کسر می‌شود و خریدار حتی یک ریال هم هزینه اضافه نمی‌پردازد. در این راهنمای جامع از سپ، تمام جزئیات این بخشنامه، فرمول محاسبه، اصناف معاف و زیروبم خدمات شرکت سپ (پرداخت الکترونیک سامان) را با هم مرور می‌کنیم تا بهتر و دقیق‌تر به هر سوالی که در ذهن دارید برسید.

 

 آخرین بخشنامه کارمزد کارتخوان (POS) در سال 1405

نظام پرداخت الکترونیک در ایران طی دو دهه گذشته رشد خیلی زیاد و شگفت آوری را تجربه کرده است. روزانه صدها میلیون تراکنش در سراسر کشور از طریق دستگاه‌های کارتخوان فروشگاهی پردازش می‌شوند. نگهداری و محافظت این زیرساخت خیلی بزرگ، به روزرسانی سخت افزارها، ارتقای امنیت شبکه و پشتیبانی ۲۴ ساعته توسط شرکت‌های PSP، هزینه‌های سنگینی به همراه دارد. در سال‌های گذشته، بانک مرکزی برای ایجاد تعادل مالی میان بانک‌ها، شرکت‌های پرداخت و پذیرندگان، طرح اصلاح نظام کارمزد شبکه پرداخت را تدوین و ابلاغ کرد.

بر اساس بخشنامه بانک مرکزی کارمزد شبکه پرداخت، الگوی اخذ کارمزد از حالت رایگان برای فروشنده به الگوی مشارکت عادلانه پذیرنده در هزینه‌های شبکه تغییر یافت. منطق اصلی این تصمیم آن است که پذیرنده با استفاده از دستگاه POS از مزایای بی شماری مانند امنیت صندوق، عدم نیاز به مدیریت پول نقد، سرعت بالای تسویه و افزایش حجم فروش بهره مند می‌شود؛ بنابراین منطقی است که بخش بسیار کوچکی از هزینه پردازش تراکنش را به عنوان کارمزد خدمات پرداخت نماید.

در سال 1405، جدول جدید کارمزدها بر اساس دو شاخص مبلغ تراکنش و نوع خدمت دسته بندی شده است. تراکنش‌های خرید فروشگاهی به دو بخش کمتر از ۶۰۰ هزار تومان و بالای ۶۰۰ هزار تومان تقسیم شده‌اند تا از کسب و کارهای خرد حمایت شده و در عین حال تراکنش‌های کلان نیز دارای سقف مشخصی باشند. در جدول زیر، جزئیات کامل این بخشنامه به همراه حداقل (کف) و حداکثر (سقف) پرداختی‌ها به تصویر کشیده شده است:

 

 

فرمول نحوه محاسبه کارمزد دستگاه کارتخوان

برای خیلی از دانشجویان حسابداری، مدیران مالی شرکت‌ها و صاحبان اصناف، درک دقیق فرمول ریاضی کسر کارمزد بسیار اهمیت دارد. سامانه شاپرک در زمان تسویه حساب روزانه، تراکنش‌ها را به صورت تجمیعی بررسی کرده و کارمزد هر تراکنش را بر اساس فرمول مصوب کسر می‌کند. خوشبختانه این فرمول بسیار ساده است و نیاز به محاسبات پیچیده ندارد.

این ساختار سه مرحله‌ای (کف ثابت، فرمول درصدی، سقف ثابت) تضمین می‌کند که تعادل مالی در تمامی سطوح بازار حفظ شود. در ادامه، برای روشن‌تر شدن کامل این موضوع، سه مثال و شرایط واقعی را قدم به قدم به لحاظ محاسباتی بررسی می‌کنیم تا مبحث محاسبه کارمزد کارتخوان برای شما کاملاً جا بیفتد.

اگر که مبلغ تراکنش شما کمتر یا مساوی ۶۰۰ هزار تومان باشد، نیاز به هیچ فرمولی ندارید؛ زیرا کارمزد آن دقیقاً معادل ۲۲۵ تومان است. ولیکن اگر مبلغ تراکنش از ۶۰۰ هزار تومان فراتر رود، فرمول درصدی زیر ملاک محاسبه قرار خواهد گرفت:

0.00025 × مبلغ کل تراکنش (تومان) = مبلغ کارمزد (تومان)

شرط اول: اگر حاصل ضرب کمتر از ۲۲۵ تومان شد  --- مبلغ کارمزد = ۲۲۵ تومان

شرط دوم: اگر حاصل ضرب بیشتر از ۴,۰۰۰ تومان شد --- مبلغ کارمزد = ۴,۰۰۰ تومان (سقف کارمزد)

 

مثال‌های کاربردی محاسبه کارمزد (خرید خرد تا سنگین)

• مثال اول: خرید خرد روزمره (مبلغ 100,000 تومان)

فرض کنید مشتری در یک فروشگاه مواد غذایی یا سوپرمارکت، خریدی به مبلغ ۱۰۰ هزار تومان انجام داده است. از آنجا که این مبلغ کمتر از آستانه ۶۰۰ هزار تومان است، فرمول درصدی ضرب در ۰.۰۰۰۲۵ محاسبه نمی‌شود. طبق قانون، برای تمامی تراکنش‌های زیر ۶۰۰ هزار تومان، کف کارمزد کارتخوان یعنی 225  تومان اعمال می‌شود. بنابراین از مبلغ ۱۰۰,۰۰۰ تومان واریزی به حساب فروشنده، ۲۲۵ تومان کسر شده و ۹۹,۷۷۵ تومان تسویه می‌گردد.

• مثال دوم: خرید متوسط فروشگاهی (مبلغ 8,000,000 تومان)

در یک فروشگاه پوشاک یا لوازم خانگی خرد، مشتری خریدی به ارزش ۸ میلیون تومان انجام می‌دهد. از آنجا که این عدد بالای ۶۰۰ هزار تومان است، از فرمول درصدی استفاده می‌کنیم.

عدد به دست آمده (۲,۰۰۰ تومان) را با حداقل (۲۲۵ تومان) و حداکثر (۴,۰۰۰ تومان) مقایسه می‌کنیم. چون ۲,۰۰۰ تومان دقیقاً بین کف و سقف قرار دارد، مبلغ نهایی کارمزد کسر شده بابت این تراکنش واضح و روشن 2000  تومان خواهد بود.

• مثال سوم: خرید سنگین تجاری (مبلغ 100,000,000 تومان)

در یک طلافروشی، نمایشگاه اتومبیل یا فروشگاه عمده فروشی، تراکنشی به مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان ثبت می‌شود. اگر عدد ۱۰۰ میلیون را در ۰.۰۰۰۲۵ ضرب کنیم، حاصل ضرب عدد ۲۵,۰۰۰ تومان خواهد بود. منتها طبق قوانین بانک مرکزی، سقف کارمزد کارتخوان تعیین شده و کارمزد نمی‌تواند از ۴,۰۰۰ تومان بیشتر شود. بنابراین بابت این تراکنش ۱۰۰ میلیون تومانی، تنها 4000 تومان کارمزد کسر می‌شود که بسیار اقتصادی است.

 

کارمزد کارتخوان از حساب چه کسی کسر می‌شود؟ (فروشنده یا خریدار؟)

یکی از مهم‌ترین چالش‌های روانی و اجتماعی در نظام پرداخت کشور، شفاف سازی درباره ذی نفعان تراکنش و مشخص کردن محل کسر هزینه‌هاست. متاسفانه در ابتدای اجرای طرح اصلاح کارمزدها، برخی شایعات نامعتبر در فضای مجازی باعث نگرانی خریداران شده بود. بسیار مهم است که بدانیم منطق حقوقی و فنی شاپرک در کسر کارمزد چگونه تعریف شده است.

بر اساس تمامی مقررات ابلاغی، حساب پذیرنده و حساب خریدار کاملاً جداسازی شده اند. هنگامی که خریدار کارت بانکی خود را روی دستگاه پوز می‌کشد، دقیقاً همان مبلغی که روی نمایشگر دستگاه درج شده و خریدار آن را تایید کرده است از حساب کارت او کسر می‌شود. هیچ جریمه، هزینه اضافه یا کارمزدی به حساب خریدار اضافه نخواهد شد. در حقیقت، هزینه کارمزد تراکنش کارتخوان در هنگام تسویه روزانه شبکه‌ای (از طریق سیکل‌های پایا و ساتنا) توسط شاپرک محاسباتی شده و از مجموع ناخالص واریزی به حساب فروشنده کسر می‌گردد.

تقسیم منافع اقتصادی نیز در این فرآیند جالب است؛ سهم بانک صادر کننده و پذیرنده و همچنین شرکت PSP از محل همین کارمزد پرداختی توسط فروشنده تامین می‌شود تا شبکه بتواند خدمات بدون قطع شدگی (انقطاع)، امن و سریعی را ارائه دهد.

 

هشدار مهم حقوقی و نظارتی:

دریافت هرگونه مبلغ اضافه تحت عنوان حق کارمزد، مالیات کشیدن کارت یا اجبار مشتری به پرداخت وجه نقد یا کارمزد کارت به کارت به دلیل فرار از کارمزد کارتخوان، کاملاً غیرقانونی است. صاحبان کسب و کار موظفند خدمات پرداخت را بدون دریافت هزینه اضافه به مشتریان ارائه دهند. مراجع نظارتی اصناف و بانک مرکزی با متخلفان برخورد قانونی خواهند کرد.

 

لیست اصناف و تراکنش‌های معاف از کارمزد کارتخوان

در سیاست گذاری‌های پولی و بانکی، همواره نگاه حمایتی به برخی بخش‌های حیاتی و آسیب پذیر جامعه وجود دارد. برخی اصناف به دلیل اینکه اقلام دارای قیمت مصوب دولتی را به فروش می‌رسانند یا حاشیه سود بسیار پایین و تثبیت شده‌ای دارند، در صورت کسر کارمزد استاندارد دچار چالش مالی شدید می‌شوند. به همین دلیل، بانک مرکزی در بخشنامه کارمزد شبکه پرداخت، لیست اصناف معاف از کارمزد کارتخوان یا دارای شرایط ویژه را مشخص کرده است.

آگاهی از لیست این اصناف هم برای صاحبان این کسب و کارها و هم برای پژوهشگران حوزه اقتصادی اهمیت بالایی دارد. مهم‌ترین اصناف و تراکنش‌هایی که از پرداخت کارمزد استاندارد معاف هستند یا نرخ‌های ترجیحی و تخفیف‌های ویژه بر آن‌ها اعمال می‌شود عبارتند از:

 

• نانوایی‌های سنتی و صنعتی سراسر کشور: با توجه به یارانه‌ای بودن قیمت نان و اتصال کارتخوان‌های ویژه طرح هوشمندسازی، نانوایان از پرداخت کارمزد کارتخوان معاف هستند تا هیچ هزینه‌ای به سفره مردم اضافه نشود.
• جایگاه‌های عرضه سوخت (بنزین، گازوئیل و CNG): فرآورده‌های نفتی دارای قیمت مصوب دولتی و کارمزد فروش مشخص هستند. از این رو، تراکنش‌های خرید سوخت روی کارتخوان‌های جایگاه‌ها شامل معافیت‌ها یا دستورالعمل‌های خاص پرداخت کارمزد توسط بانک‌ها هستند.
• خیریه‌ها و موسسات حمایتی دارای مجوز رسمی: تراکنش‌های واریز کمک‌های مردمی و وجوهات شرعی به حساب خیریه‌های ثبت شده معتبر، معاف از کارمزد هستند تا تمامی کمک‌های مردمی به دست نیازمندان برسد.
• برخی خدمات درمانی و بیمارستان‌های دولتی: در برخی بخش‌های ویژه خدمات بستری و دارویی در مراکز درمانی عمومی، جهت رفاه حال بیماران تخفیف‌ها و استثنائات کارمزدی در نظر گرفته شده است.

 

 

مقایسه کارمزد کارتخوان با کارمزد درگاه پرداخت اینترنتی  (IPG)

در حال حاضر مرز بین فروش حضوری و فروش آنلاین کمرنگ شده است. بسیاری از صاحبان اصناف، علاوه بر فروشگاه فیزیکی و استفاده از کارتخوان، یک وب سایت فروشگاهی نیز دارند و از درگاه پرداخت اینترنتی بهره می‌برند. مقایسه ساختار هزینه‌ای این دو ابزار پذیرش، دید بسیار روشنی به مدیران مالی برای بهینه سازی هزینه‌های شبکه پرداخت می‌دهد.

همان طور که مشاهده خواهید کرد، هر دو ابزار پرداختی دارای سقف کارمزد بسیار منطقی هستند که باعث می‌شود کسب و کارهای آنلاین و حضوری با خیالی آسوده تراکنش‌های مالی خود را در محیط و فضایی امن و پایدار انجام دهند.

اگرچه مبنای قانونی کارمزد در هر دو زیرساخت توسط بانک مرکزی تعیین می‌شود، منتها در جزئیات اجرایی، اختیارات تسویه و نحوه کسر هزینه‌ها تفاوت‌های مهمی وجود دارد. جدول زیر مقایسه‌ای جامع میان کارمزد دستگاه pos فیزیکی و درگاه پرداخت اینترنتی (IPG) ارائه می‌دهد:

 

 

مزایای دریافت کارتخوان سپ (پرداخت الکترونیک سامان)

انتخاب یک شرکت پرداخت (PSP) معتبر، مهم‌ترین گام برای تضمین پایداری فروش و مدیریت بدون دردسر حساب‌های مالی است. شرکت پرداخت الکترونیک سامان (سپ) به عنوان اولین و بزرگ‌ترین ارائه دهنده خدمات پرداخت الکترونیک در ایران، همواره بالاترین سهم بازار تراکنش‌ها را به خود اختصاص داده است. منتها چرا پذیرندگان و صاحبان کسب و کارها، کارمزد کارتخوان سپ (پرداخت الکترونیک سامان) را اقتصادی‌ترین و مطمئن‌ترین گزینه می‌دانند؟

وقتی شما از کارتخوان سپ استفاده می‌کنید، تنها یک سخت افزار دریافت نمی‌کنید؛ بلکه به یک شبکه هوشمند، بدون قطعی و فوق العاده پایدار متصل می‌شوید. مهم‌ترین مزایای دریافت کارتخوان از شرکت سپ عبارتند از:

 

• پایداری ۹۹.۹ درصدی شبکه شاپرک: بالاترین نرخ موفقیت تراکنش‌ها بدون قطعی یا خطای ارتباطی، حتی در روزهای شلوغ سال مانند شب عید.
• شفافیت کامل محاسبات کارمزد: امکان مشاهده ریز تراکنش‌ها، محاسبات دقیق کارمزد و جزئیات واریزی‌ها از طریق اپلیکیشن و پنل پیشرفته پذیرندگان سپ.
• تنوع بی نظیر دستگاه‌های کارتخوان: ارائه انواع کارتخوان‌های سیار 4G، کارتخوان‌های ثابت، دستگاه‌های اندرویدی لمسی و متصل به نرم افزارهای صندوق فروشگاهی.
• سرعت بالای تسویه حساب: واریز دقیق و به موقع وجوه در سریع‌ترین سیکل‌های پایا و ساتنا بدون کوچک‌ترین تاخیر.
• پشتیبانی حضوری و تلفنی ۲۴/۷: شبکه گسترده نمایندگی‌ها در سراسر کشور جهت تحویل رول کاغذ، رفع اشکال سخت افزاری و پشتیبانی لحظه‌ای.

 

شما می‌توانید برای ثبت نام کارتخوان به وبسایت ما مراجعه کرده و یا با مشاوران ما تماس حاصل نمایید.

 

سوالات متداول

کارمزد کارتخوان در سال 1405 چقدر است؟

کارمزد تراکنش‌های خرید بسته به مبلغ تراکنش متغیر است. برای تراکنش‌های زیر ۶۰۰ هزار تومان مبلغی ثابت (۲۲۵ تومان) و برای مبالغ بالاتر درصدی از تراکنش (۰.۰۰۰۲۵) تا سقف مشخص (حداکثر ۴,۰۰۰ تومان) تعیین شده است.

آیا کارمزد کارتخوان از مشتری کسر می‌شود؟

خیر، طبق قانون بانک مرکزی کارمزد تراکنش‌های کارتخوان تماماً از حساب پذیرنده (صاحب دستگاه) کسر شده و هیچ هزینه‌ای از کارت خریدار کسر نمی‌شود.

کارمزد کارتخوان چه زمانی از حساب کسر می‌شود؟

این مبلغ معمولاً در هنگام تسویه روزانه (سیکل‌های پایا/ساتنا) به صورت خودکار توسط سیستم شاپرک از مجموع درآمدهای واریزی کسر می‌گردد.

سقف کارمزد دستگاه پوز چقدر است؟

بر اساس آخرین بخشنامه بانک مرکزی، سقف کارمزد برای تراکنش‌های بزرگ مبلغ مشخصی (حداکثر ۴,۰۰۰ تومان) است و حتی برای تراکنش‌های چندصد میلیونی از این عدد فراتر نمی‌رود.

 

کپی لینک کوتاه